Close
yeme-bozukluklari-tedavisi
Yeme Bozuklukları Tedavisi

BESLENME VE YEME BOZUKLUKLARI

Yeme bozuklarının tanımlanması ile ilgili henüz tam bir fikir birliği sağlanamamış olmakla birlikte tanımlama için üç temel özellik gerekli görülmektedir:

  1. Yeme alışkanlıklarında ya da kilo kontrolü davranışlarında kesin bir bozulma,
  2. Fiziksel sağlık ve psikososyal işlevsellikte klinik olarak anlamlı bozulmaya sonuçlanan ya davranış bozuklukları ya da yemek yeme bozukluğu özellikleri
  3. Herhangi bir genel tıbbi duruma ya da diğer psikiyatrik bozukluklara ikincil olmayan davranış bozukluğu

Yeme bozukluğu olan kişiler, yemek yeme ve kilo alımıyla ilgili yoğun endişe yaşarlar. Bu endişelerine bağlı olarak, yemeyle ilgili çeşitli davranışlar ortaya çıkmaktadır. Araştırmalar, yeme bozukluğunun üç belirli tipi üzerinde yoğunlaşmaktadır: Anoreksiya nervoza, bulimia nervoza ve tıkanırcasına yeme bozukluğudur.

Çevresel faktörlerinde yemek bozukluğunda etkisi büyüktür. Bunlara örnek olarak  kadınlarda “ince olma” isteği bununla birlikte erkeklere oranla yeme bozukluğunun daha yüksek olduğu görülmektedir.

Yeme bozukluğunun en önemli özelliği, en belirgin cinsiyet farklılığı gösteren hastalık grubu olmasıdır. Yapılan çalışmalarda, kadın/erkek oranlarının 1/6-1/10 arasında değiştiği gösterilmiştir. Bunlara örnek olarak  kadınlarda “ince olma” isteği bununla birlikte erkeklere oranla yeme bozukluğunun daha yüksek olduğu görülmektedir.

Yeme Bozuklukları Nasıl Başlar?

Yeme bozuklukları genellikle ergenlik döneminde başlar. Daha nadiren de geç çocukluk-ön ergenlikte ya da erken yetişkinlikte ortaya çıkar.

Çoğunlukla kişinin kilosu ya da bedeniyle ilgilenmek için bir sebebi vardır. Bu illa da problemli bir sebep dolayısıyla problemli bir başlangıç olmak zorunda değildir. Örneğin, daha sağlıklı beslenmeye karar verebilir, bir kaç kilo fazlası olduğunu ve bu kilo vermesi gerektiğini düşünebilir, sağlık ya da vücut şekillendirme amaçlı spora başlayabilir, vb. İlk bakışta son derece sağlıklı ve masumane görünen bu sebepler başka bir takım zorlayıcı faktörlerle bir araya geldiğinde yeme bozukluklarını tetikleyebilir. Örneğin, bedeni ile ilgili olumsuz yorumlar almak, hayatında yönetmekte ve baş etmekte zorlandığı şeylerle uğraşıyor olmak, zayıf beden ideali ile ilgili yanlış yönlendirici bilgilere maruz kalmak gibi pek çok durum, bu sağlıklı ve masumane girişimleri rayından çıkarabilir.

Kilo vermek giderek kişinin hayatının merkezine oturabilir, gittikçe artan şekilde bedeniyle, kilosuyla, ne yiyip ne yemediğiyle ilgilenmeye başlayabilir, kilo verdiyse geçici olarak mutlu olabilir ancak sonrasın hemen yine bedeninden memnuniyetsizliği artabilir ve daha fazla kilo verme çabasına girebilir, kendini sağlığını tehdit edecek şekilde zorlayabilir, tüm bunları daha sağlıklı-iyi-mutlu olmak için yaptığını düşünüp giderek daha sağlıksız-kötü-mutsuz olduğunu fark etmeyebilir. Bu noktada çoğunlukla aşırı ve kısıtlayıcı diyetler, sağlıksız beslenme davranışları, tıkınırcasına yeme nöbetleri, kendini kusturma yoluyla yediklerini telafi etme, aşırı spor ve egzersizle kilo kontrolü sağlamaya çalışma gibi bir takım yeme bozukluğu belirtileri ortaya çıkmaya başlar.

Yeme Bozuklukları Nasıl Anlaşılır?

Yeme bozuklukları çoğunlukla bir gizlilik içerir. Bu gizlilik, kişinin bedeninden ya da kilosundan veya yemek yemekle ilgili davranışlarından duyduğu utançla bağlantılıdır. Yeme bozukluğu olan pek çok kişi, durumunun ne kadar kötü ya da ciddi olduğunu fark etmese dahi, yemekle ve bedenleriyle ilgili tutumlarının başkaları gibi olmadığını düşünür ve bunu gizleme eğilimi gösterirler. Bu gizlilik sebebiyle yeme bozukluklarını fark etmek zor olabilir. Ancak yine de birkaç ipucu yol gösterici olabilir.

  • Aşırı ve ani şekilde kilo verdiyse,
  • Beslenmeyle, kalorilerle, çeşit diyet türleriyle giderek daha ilgili hale geldiyse,
  • Eskiden başka şeylere de ilgi duyarken artık sadece sağlıklı beslenme, diyet, spor ve nasıl göründüğü ile ilgili olmaya başladıysa,
  • Başkalarının yanında yemek yemekten kaçınıyorsa, yerken stresli ya da gergin görünüyorsa,
  • Her yemek yedikten sonra tuvalete gidiyorsa,
  • Ellerinde (kendini kusturmaktan kaynaklanan) morluk benzeri yaralar varsa,
  • Cildi, saçları güçsüzleşmişse, dişlerinde problemler varsa,
  • Kabızlık şikayeti çekiyorsa,
  • Neredeyse hiç yemek yemiyorsa,
  • Erzak dolabında, buzdolabında fazla miktarda yiyecek tükeniyorsa,
  • Spordan ödün vermiyorsa, acı ya da ağrı çekmesine rağmen devam ediyorsa,
  • Kilo almaktan korku, bedeniyle ilgili mutsuzluk ya da kaygı gözlemleniyorsa

Bir yeme bozukluğu söz konusu olabilir. Bu durumda utandırıcı ve suçlayıcı yüzleşmelerden kaçınılmalı, destekleyici ve empatik bir iletişim tarzıyla kişiye destek olunmalıdır. Bu anlayışlı destek yoluyla bir an evvel profesyonel yardım almaları konusunda yönlendirilmelidirler.

Translate »